Z tego artykułu dowiesz się:

• Ile wynosi nowy limit zarobków uprawniający pracownika do obniżenia wpłaty podstawowej do 0,5%.
• Kiedy przypada najbliższy ponowny autozapis i kogo pracodawca musi do niego zgłosić.
• Jakie są warunki wcześniejszej wypłaty środków i kiedy można to zrobić bez utraty benefitów.

Pracownicze Plany Kapitałowe funkcjonują w Polsce od 2019 roku i na stałe wpisały się w krajobraz oszczędzania na emeryturę. Program obejmuje większość pracowników zatrudnionych na podstawie stosunku pracy, a także inne osoby objęte obowiązkowymi składkami emerytalno-rentowymi.

PPK opiera się na współfinansowaniu oszczędności przez pracownika, pracodawcę oraz państwo.

W praktyce oznacza to, że uczestnik programu buduje swój kapitał emerytalny, otrzymując środki z kilku źródeł jednocześnie.

Od początku funkcjonowania programu pojawiały się jednak postulaty dotyczące konieczności naniesienia zmian.

Dotyczyły one przede wszystkim zwiększenia poziomu partycypacji, uproszczenia procedur, objęcia programem większej liczby osób oraz zwiększenia efektywności inwestycyjnej funduszy.

W 2025 roku hucznie zapowiadano plany nowelizacji PPK. Sprawdźmy zatem, co zostało zmienione i jak wyglądają Pracownicze Plany Kapitałowe w 2026 roku.

Pracownicze Plany Kapitałowe (prawie) dla wszystkich

Pracownicze Plany Kapitałowe są z nami już kilka lat, zdążyły się zadomowić i nie stanowią większej tajemnicy.

Jak jednak widać w dalszym ciągu są elementy, które należy zmienić lub dodać, aby system stał się optymalny.

Dla przypomnienia Pracownicze Plany Kapitałowe to system służący oszczędzaniu na emeryturę przez osoby zatrudnione na podstawie stosunku pracy, realizowany przy współpracy z pracodawcami.

Jest to niejako nowy III filar, pozwalający pracownikom budować dodatkowy kapitał dzięki wspólnym wpłatom pracodawców i państwa.

PPK weszły w życie w 2019 roku, a wraz z początkiem stycznia 2021 roku objęły niemal wszystkie rodzaje przedsiębiorców.

Są jednak podmioty, które nie muszą przystępować do systemu:

• mikroprzedsiębiorstwa (< 10 pracowników oraz roczny obrót netto < 2 mlm euro), w których wszyscy pracownicy złożyli deklarację o rezygnacji z dokonywania wpłat do PPK;
• przedsiębiorcy prowadzący Pracownicze Programy Emerytalne, do których przystąpiło co najmniej 25% pracowników, o ile odprowadzają oni składki podstawowe do PPE w wysokości co najmniej 3,5% wynagrodzenia.
• osoby fizyczne, które zatrudniają inne osoby fizyczne w celach niezwiązanych z prowadzoną działalnością gospodarczą (np. zatrudniają pomoc domową czy nianię).

Pracownicze Plany Kapitałowe – podział wpłat

Środki gromadzone na rachunku PPK pochodzą z trzech źródeł.

Wygląda to następująco:

• Pracownik: finansuje wpłatę podstawową w wysokości 2% wynagrodzenia (może dopłacić wpłatę dodatkową do 2%).
• Pracodawca: finansuje wpłatę podstawową w wysokości 1,5% wynagrodzenia (może dopłacić wpłatę dodatkową do 2,5%).
• Państwo: wpłaca 250 zł tytułem wpłaty powitalnej oraz 240 zł dopłaty rocznej.

Autozapis do PPK – aktualne zasady nadal bez zmian

Jednym z najważniejszych mechanizmów PPK pozostaje tzw. autozapis.

Polega on na automatycznym objęciu programem osób zatrudnionych w wieku od 18 do 55 lat, o ile nie złożą deklaracji rezygnacji z dokonywania wpłat.

Jeżeli pracownik wcześniej zrezygnował z uczestnictwa, pracodawca ma obowiązek ponowić zapis co określony czas. Aktualnie okres ten nadal wynosi 4 lata.

Pierwszy ponowny autozapis miał miejsce w 2023 roku, natomiast kolejne przewidziano na 2027 rok, 2031 rok itd.

W praktyce oznacza to, że pracownicy, którzy wcześniej wypisali się z programu, zostaną ponownie zapisani do PPK, chyba że ponownie złożą deklarację o rezygnacji.

Jedną z najczęściej omawianych propozycji w roku 2025 było skrócenie częstotliwości autozapisu z 4 do 3 lat.

Rozwiązanie to miało zwiększyć liczbę uczestników programu i poprawić poziom oszczędzania emerytalnego. Ostatecznie jednak zmiana ta nie weszła w życie.

Pracownicy po 55. roku życia – nadal bez autozapisu

Kolejną planowaną zmianą miała być ta dotycząca objęcia autozapisem osób po 55. roku życia.

Obecnie jednak przepisy nadal przewidują, że osoby między 55. a 70. rokiem życia mogą przystąpić do PPK wyłącznie na własny wniosek.

Pracodawca nie może automatycznie zapisać takiego pracownika do programu bez jego wyraźnego wniosku.

Dotyczy to także ponownego autozapisu osób, które wcześniej zrezygnowały z uczestnictwa.

W konsekwencji osoby 55+ nadal pozostają poza obowiązkowym mechanizmem autozapisu.

Na marginesie dodam, że osoby aktywne zawodowo, które ukończyły 70. rok życia, dalej nie mogą dołączyć do systemu.

Czy poszerzono katalog inwestycji funduszy PPK?

Kolejnym szeroko komentowanym pomysłem było rozszerzenie możliwości inwestycyjnych funduszy PPK o dodatkowe klasy aktywów, m.in.:

• fundusze infrastrukturalne;
• inwestycje alternatywne;
• inwestycje w nieruchomości dochodowe typu REIT;
• spółki nienotowane na giełdzie.

Celem takich zmian miało być zwiększenie potencjalnych stóp zwrotu oraz lepsza dywersyfikacja portfela inwestycyjnego.

Obecnie brak jest jednak kompleksowej reformy w tym zakresie.

Nie weszły w życie przepisy radykalnie zmieniające model inwestycyjny funduszy zdefiniowanej daty działających w ramach PPK.

Środki uczestników gromadzone w ramach Pracowniczych Planów Kapitałowych nadal są inwestowane wyłącznie w ramach tzw. funduszy zdefiniowanej daty, a ich portfele dzielą się na część udziałową (akcje) i dłużną (obligacje)

Wypłata środków z PPK – czy weszły w życie ograniczenia?

Wokół PPK regularnie pojawiają się obawy dotyczące bezpieczeństwa zgromadzonych środków oraz możliwości ich wcześniejszej wypłaty.

Wskazuje się, że część uczestników wykorzystuje PPK jak krótkoterminowy instrument oszczędnościowy.

W związku z czym cześć osób domaga się ograniczenia dostępu do pieniędzy zgromadzonych w programie. Te propozycje również nie weszły do ustawy.

Nadal obowiązuje zasada, zgodnie z którą środki zgromadzone w PPK pozostają prywatną własnością uczestnika programu i mogą zostać wypłacone w dowolnym momencie, choć wcześniejsza wypłata wiąże się z określonymi konsekwencjami finansowymi.

Jak wyglądają zasady wypłaty środków?

Wypłata przed 60. rokiem życia – może odbyć się w dowolnym momencie, ale instytucja finansowa pomniejszy wypłacane środki o 30% środków pochodzących z wpłat pracodawcy, wszystkie dopłaty od państwa (wpłatę powitalną i dopłaty roczne), a także zostanie pobrany 19% podatek od zysków kapitałowych (tzw. podatek Belki) od wypracowanego zysku.

Po ukończeniu 60. roku życia – wypłata następuje bez utraty wypracowanych benefitów. Pełne zwolnienie z podatku od zysków kapitałowych przysługuje, jeśli uczestnik wypłaci 25% środków jednorazowo, a pozostałe 75% w co najmniej 120 ratach.

Istnieją jednak wyjątki, kiedy to środki można wypłacić bez potrąceń. Pieniądze można wycofać bez żadnych pomniejszeń:

• w celu pokrycie wkładu własnego w kredycie hipotecznym – dotyczy osób do 45. roku życia (do 100% środków z obowiązkiem zwrotu na rachunek PPK w określonym terminie);
• jeżeli środki mają zostać przeznaczone na pokrycie leczenia przy poważnym zachorowaniu uczestnika, jego małżonka lub dziecka – do 25% środków bez obowiązku zwrotu.

Obniżenie wpłaty podstawowej – nowy limit dochodów

Przepisy ustawy pozwalają uczestnikom PPK obniżyć wpłatę podstawową z 2% do minimum 0,5% wynagrodzenia. W 2026 roku limit ten wzrósł, gdyż podniesiona została płaca minimalna.

Możliwość ta przysługuje osobom, których miesięczne wynagrodzenie nie przekracza 120% minimalnego wynagrodzenia za pracę.

W 2026 roku płaca minimalna wynosi 4806 zł, zatem limit na 2026 roku wnosi 5767,20 zł miesięcznie.

Jedyne co należy zrobić, to złożyć pracodawcy wniosek o obniżenie wpłaty podstawowej – maksymalnie do 0,5%. Zmiana wejdzie w życie od miesiąca następującego po miesiącu, w którym został złożony wniosek.

Za ignorowanie PPK grożą wysokie kary

Polski Fundusz Rozwoju (PFR) stale współpracuje z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych. Systemy teleinformatyczne automatycznie typują podmioty, które zgłaszają pracowników do składek ZUS, ale nie dopełniły obowiązku zawarcia umowy o zarządzanie PPK. Do takich firm trafiają oficjalne wezwania.

Warto pamiętać, że PIP regularnie kontroluje realizację obowiązków związanych z PPK. Przepisy ustawy są w tym zakresie bardzo surowe:

• Za nakłanianie pracowników do rezygnacji z PPK, nieterminowe dokonywanie wpłat lub nieprowadzenie wymaganej dokumentacji grozi grzywna od 1 000 zł do nawet 1 000 000 zł.
• Za niedotrzymanie terminów zawarcia umowy o zarządzanie PPK pracodawca może zostać ukarany grzywną w wysokości do 1,5% funduszu wynagrodzeń w danym przedsiębiorstwie.

Inspektorzy badają sprawę zarówno w ramach rutynowych kontroli, jak i po zgłoszeniach od samych pracowników, którzy w relacjach z PIP zachowują pełną anonimowość.

Prywatność i dziedziczenie środków

• Pieniądze zgromadzone w PPK są prywatną własnością uczestnika i w przypadku jego śmierci podlegają dziedziczeniu.
• W praktyce uczestnik PPK może w dowolnym momencie wskazać instytucji finansowej osoby uprawnione (imiennie), które w przypadku jego śmierci otrzymają środki. Skraca to procedurę spadkową. If nie wskaże nikogo, środki podlegają standardowemu dziedziczeniu (w pierwszej kolejności małżonek i spadkobiercy ustawowi).

Pracownicze Plany Kapitałowe – bez większych zmian

Pracownicze Plany Kapitałowe – wbrew przewidywaniom – ostały się bez większych zmian. Nie oznacza to jednak, że nie ma to żadnego wpływu na pracowników i pracodawców.

Dla pracowników najważniejszą informacją jest to, że system PPK pozostaje stabilny i nie doszło do radykalnych reform ograniczających prawa uczestników.

W dalszym ciągu:

• udział w programie jest dobrowolny;
• możliwa jest wcześniejsza wypłata środków;
• autozapis dotyczy wyłącznie osób do 55. roku życia;
• ponowny autozapis odbywa się co 4 lata – najbliższy w 2027 roku.

Dla pracodawców z kolei brak zmian oznacza przede wszystkim utrzymanie dotychczasowych obowiązków administracyjnych związanych z obsługą programu.

Najbliższym istotnym terminem pozostaje ponowny autozapis planowany na 2027 rok.

Firmy powinny odpowiednio wcześniej przygotować procedury kadrowo-płacowe oraz poinformować pracowników o skutkach wznowienia wpłat do PPK.

Artykuł przygotowany przez naszego specjalistę Radosława Pilarskiego