Księgowość
Kadry i płace
Jakub Chmielecki - Główny Księgowy. Autor porad dla przedsiębiorców. Współpracuje z wieloma biurami rachunkowymi.

Ręczniki w kosztach firmy

Co znajdziesz w artykule

  • Obowiązek BHP dotyczący zapewnienia ręczników i środków higieny  na stanowiskach wymagających natrysku.
  • Rola wewnętrznego wykazu stanowisk i regulaminu pracy w dokumentowaniu świadczeń BHP.
  • Warunki zwolnienia wartości świadczeń z podatku PIT oraz konsekwencje przekazania ich bez wymogu BHP (przychód pracownika).
  • Prawo do odliczenia VAT przy zakupie środków oraz brak opodatkowania VAT należnego przy ich przekazaniu pracownikom.
  • Najczęstsze błędy w rozliczeniach oraz skutki zakwestionowania zwolnienia przez fiskusa (doliczenie PIT i składek ZUS).

 

W branżach takich jak budowlana, produkcyjna czy remontowa zapewnienie pracownikom prysznica po zmianie, a wraz z nim ręczników i środków higieny osobistej, to nie gest dobrej woli pracodawcy, lecz obowiązek wynikający wprost z przepisów BHP.

Sprawdź, kiedy wartość takich świadczeń jest zwolniona z PIT i jak rozliczyć je na gruncie VAT.

 

Skąd bierze się obowiązek zapewnienia ręczników i środków higieny

 

Obowiązek zapewnienia pracownikom środków higieny osobistej wynika z art. 233 Kodeksu pracy.

Przepis ten nakłada na pracodawcę obowiązek dostarczenia pracownikom zatrudnionym w warunkach szczególnie brudzących odpowiednich środków higieny osobistej, w ilości i jakości odpowiadającej rodzajowi i stopniowi zabrudzenia ciała.

Uszczegółowienie tego obowiązku znajduje się w rozporządzeniu w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, które nakłada na pracodawcę obowiązek zapewnienia pomieszczeń z natryskami tam, gdzie rodzaj wykonywanej pracy tego wymaga.

Wymienić tu można przykładowo prace budowlane, remontowe czy produkcyjne wiążące się z zabrudzeniem ciała.

Skoro pracodawca ma obowiązek zapewnić pracownikom możliwość skorzystania z prysznica po zakończeniu zmiany, w naturalny sposób wiąże się z tym również konieczność dostarczenia ręczników oraz środków myjących.

Bez nich sam prysznic nie spełniałby swojej funkcji.

Ręczniki, mydło czy inne środki higieny osobiste udostępniane pracownikom na podstawie przepisów BHP są traktowane przez organy podatkowe jako świadczenia rzeczowe BHP, a nie jako dodatkowy benefit pracowniczy.

To rozróżnienie ma istotne znaczenie zarówno dla rozliczenia PIT, jak i VAT.

 

Jak ustalić, czy obowiązek zapewnienia ręczników dotyczy danej firmy

 

Sam fakt, że przedsiębiorca działa w branży budowlanej czy produkcyjnej nie oznacza automatycznie, że wszystkim pracownikom trzeba zapewnić możliwość umycia się pod prysznicem.

Pracodawca powinien formalnie potwierdzić, jakie stanowiska wymagają zapewnienia środków higieny osobistej. W przypadku pracowników biurowych niezbędne środki higieny mogą ograniczyć się np. do mydła w płynie i ręczników papierowych lub suszarki do rąk dostępnych w firmowej toalecie.

Zgodnie z art. 115 Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, pracodawca jest obowiązany zapewnić dostarczanie pracownikom środków higieny osobistej, których ilość i rodzaje powinny być dostosowane do rodzaju i stopnia zanieczyszczenia ciała przy określonych pracach.

Wykaz środków higienicznych, który najczęściej stanowi załącznik do regulaminu pracy lub występuje jako odrębny dokument wewnętrzny, jest podstawowym dowodem na to, że wydawanie ręczników i środków myjących wynika z realizacji obowiązków BHP, a nie z dobrej woli pracodawcy.

W praktyce warto, aby wykaz precyzował, które stanowiska są objęte możliwością korzystania z natrysków po pracy, jakie środki higieny i w jakiej ilości są przydzielane (ręcznik, mydło, szampon, proszek do prania), oraz z jaką częstotliwością są wymieniane służbowe ręczniki.

Brak takiego wykazu lub jego nieprecyzyjność jest jednym z głównych powodów, dla których organy podatkowe w trakcie kontroli kwestionują zastosowanie zwolnienia z PIT.

 

Kiedy wartość ręczników dla pracowników zwolniona jest z podatku PIT

 

Podstawą zwolnienia jest art. 21 ust. 1 pkt 11 ustawy o PIT. Przepis ten wskazuje, że zwolnieniu podlegają świadczenia rzeczowe i ekwiwalenty za te świadczenia, przysługujące na podstawie przepisów bhp, pod warunkiem, że zasady ich przyznawania wynikają z odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na ich podstawie.

Oznacza to, że samo przekazanie ręcznika pracownikowi nie wystarczy.

Istotne jest wykazanie, że obowiązek jego wydania wynika z przepisów BHP, a nie jedynie z wewnętrznej decyzji pracodawcy niepopartej żadnym wykazem stanowisk, na których przekazywane są niezbędne środki higieny osobistej.

Stanowisko to potwierdza interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 20 lutego 2026 r. (nr 0115-KDIT2.4011.724.2025.1.KC), w której organ jednoznacznie uznał, że ręczniki kąpielowe udostępnione pracownikom na stanowiskach robotniczych i nierobotniczych na podstawie przepisów BHP, jeżeli zasady ich przyznawania wynikają z odrębnych przepisów, korzystają ze zwolnienia z PIT na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 11 ustawy.

Interpretacja ta jest istotnym punktem odniesienia dla pracodawców z branż wymagających zapewnienia prysznica po pracy, bo dotyczy dokładnie tego rodzaju świadczenia.

 

Co jeśli przekazanie środków czystości i ręczników nie wynika z przepisów BHP

 

Jeśli pracodawca wydaje pracownikom ręczniki czy środki higieny mimo braku formalnego obowiązku BHP na danym stanowisku, na przykład jako dodatkowy benefit przy pracy w biurze, gdzie nie występuje obowiązek zapewnienia możliwości skorzystania z prysznica po pracy, to zwolnienie z art. 21 ust. 1 pkt 11 nie znajdzie zastosowania.

W takiej sytuacji wartość świadczenia stanowi przychód pracownika ze stosunku pracy i podlega opodatkowaniu na zasadach ogólnych, tak jak wynagrodzenie

Organy podatkowe konsekwentnie stosują tu bardzo wyraźną wykładnię. Warunkiem zwolnienia jest realne umocowanie świadczenia w przepisach BHP, a nie sama chęć zadbania o komfort pracowników.

 

VAT – prawo do odliczenia i brak opodatkowania przekazania

 

Na gruncie VAT istotne jest rozróżnienie między świadczeniami zaspokajającymi osobiste potrzeby pracownika a świadczeniami, do których pracodawca jest zobowiązany przepisami prawa pracy.

Zakup ręczników i środków higieny wydawanych w ramach realizacji obowiązków BHP ma związek z prowadzoną działalnością gospodarczą, a nie z zaspokajaniem prywatnych potrzeb pracownika, co daje pracodawcy prawo do odliczenia VAT naliczonego z faktury zakupu.

To istotna różnica w porównaniu do prezentów okolicznościowych czy innych gratisów wynikających z dobrej woli pracodawcy, przy których prawo do odliczenia VAT z reguły nie przysługuje, bo takie wydatki są kwalifikowane jako służące celom osobistym pracowników.

Osobną sprawą jest kwestia opodatkowania samego przekazania ręczników pracownikom. Zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy o VAT, nieodpłatne przekazanie towarów podlega opodatkowaniu wtedy, gdy następuje na cele osobiste pracowników.

Ponieważ wydawanie ręczników w ramach obowiązków BHP nie stanowi zaspokojenia potrzeb osobistych, lecz wypełnienie obowiązku nałożonego przepisami prawa pracy, organy podatkowe konsekwentnie uznają, że takie przekazanie nie podlega opodatkowaniu VAT.

Ta linia interpretacyjna jest ugruntowana na przykładzie analogicznych świadczeń BHP, takich jak odzież i obuwie robocze czy okulary korygujące wzrok wydawane pracownikom pracującym przy monitorach. Zasada dotycząca ręczników i środków higieny osobistej opiera się na tej samej logice.

W praktyce oznacza to korzystną dla pracodawcy sytuację:

VAT naliczony przy zakupie ręczników i środków myjących podlega odliczeniu, a jednocześnie samo ich wydanie pracownikom nie generuje obowiązku wykazania VAT należnego.

 

Jak zabezpieczyć się na wypadek kontroli

 

Prawidłowe rozliczenie ręczników i środków higieny osobistej wymaga przede wszystkim odpowiedniej dokumentacji wewnętrznej, a nie tylko właściwego zaksięgowania faktury zakupu.

Warto zadbać o kilka elementów:

  • wewnętrzny wykaz stanowisk objętych obowiązkiem korzystania z natrysków oraz przydziału środków higieny osobistej,
  • zapisy w regulaminie pracy lub odrębnym regulaminie bhp określające rodzaj, ilość i częstotliwość wydawania środków higieny,
  • dokumentację potwierdzającą faktyczne wydanie środków pracownikom, np. listy potwierdzeń odbioru, szczególnie przy środkach wydawanych okresowo, a nie w formie ogólnodostępnych dozowników,
  • faktury zakupu jednoznacznie wskazujące rodzaj i ilość nabywanych towarów, ułatwiające powiązanie zakupu z konkretnym obowiązkiem BHP.

Im bardziej szczegółowa i spójna jest dokumentacja wewnętrzna, tym mniejsze ryzyko, że urząd skarbowy zakwestionuje zastosowane zwolnienie z PIT lub prawo do odliczenia VAT podczas kontroli.

 

Najczęstsze błędy przy rozliczaniu tego typu świadczeń

 

Do najczęstszych błędów należy przede wszystkim brak formalnego wykazu stanowisk objętych obowiązkiem BHP.

Bez tego dokumentu trudno wykazać, że wydanie ręczników wynika z przepisów prawa pracy, a nie z decyzji pracodawcy.

Kolejnym błędem jest stosowanie zwolnienia z PIT do wszystkich pracowników bez rozróżnienia, czy dane stanowisko faktycznie wymaga korzystania z natrysków.

Zwolnienie dotyczy wyłącznie świadczeń rzeczywiście wynikających z obowiązków BHP na danym stanowisku, a nie wszystkich pracowników firmy.

Częstym problemem jest też mylenie tej kategorii świadczeń z benefitami pracowniczymi finansowanymi z innych źródeł, np. z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych.

Świadczenia BHP i świadczenia socjalne podlegają odrębnym zasadom opodatkowania i nie powinny być traktowane zamiennie w dokumentacji kadrowo-płacowej.

 

Najczęściej zadawane pytania

 

Czy zwolnienie z PIT dotyczy tylko pracowników fizycznych, czy też stanowisk biurowych?

Zwolnienie obejmuje każde stanowisko, na którym obowiązek zapewnienia środków higieny osobistej wynika z przepisów BHP i został potwierdzony w wewnętrznym wykazie pracodawcy.

W przypadku stanowisk biurowych trudno udowodnić, że jest to praca powodująca silne zabrudzenie ciała. Dlatego w przypadku przekazania ręczników dla pracowników biurowych trzeba będzie naliczyć podatek dochodowy.

 

Czy jednorazowe ręczniki papierowe udostępniane w łazienkach biurowych podlegają tym samym zasadom?

Zapewnienie ogólnodostępnych środków higieny przy umywalkach, takich jak ręczniki jednorazowe czy dozowniki na mydło, realizuje obowiązek wynikający z art. 233 Kodeksu pracy, choć w tym przypadku nie mówimy o świadczeniu przypisanym indywidualnie do konkretnego pracownika, więc kwestia przychodu po stronie pracownika w ogóle się nie pojawia.

 

Czy trzeba prowadzić ewidencję wydania ręczników każdemu pracownikowi z osobna?

Nie ma wprost takiego wymogu ustawowego, jednak posiadanie dokumentacji potwierdzającej wydanie środków higieny – zwłaszcza tych wydawanych okresowo, a nie w formie ogólnodostępnej – istotnie ułatwia obronę zastosowanego zwolnienia podczas ewentualnej kontroli.

 

Co się stanie, jeśli urząd skarbowy uzna, że świadczenie nie wynikało z przepisów BHP?

Wartość świadczenia zostanie potraktowana jako przychód pracownika ze stosunku pracy, co oznacza konieczność doliczenia do podstawy opodatkowania PIT i podstawy wymiaru składek ZUS za okres, w którym świadczenie było realizowane.

 

Artykuł przygotowany przez naszą specjalistę Jakuba Chmieleckiego


Usprawnij swoją pracę,
dołącz do nas!

Możesz prowadzić kadry i płace dla 2 pracowników za darmo bez ograniczeń.

Po przekroczeniu ilości pracowników lub dodaniu nowej firmy zastanów się nad zakupem licencji.

Powiadom mnie o dostępności
programu 360 Kadry i płace

Zapisz się i bądź z nami w kontakcie. Powiadomimy Cię, kiedy program będzie gotowy do pracy!

Administratorem danych osobowych jest Merit Aktiva Sp. z o.o. Powierzone dane osobowe przetwarzane są w celu realizacji usługi newslettera, wysyłki wiadomości marketingowych i reklamowych. Ponadto, dane przetwarzane będą w celu informowania o działaniu w/w aplikacji, w tym przesyłania komunikatów generowanych w ramach jej funkcjonalności.

Zadaj pytanie

Jeśli nie możesz znaleźć odpowiedzi na swoje pytanie, skontaktuj się z naszym działem obsługi klienta.