Syndrom pourlopowy

Znalezienie pracownika, który nie czeka na urlop wypoczynkowy, to karkołomne zadanie. Taka osoba jest jak yeti – są minimalne szanse, że istnieje.

Urlop wypoczynkowy to dla pracowników długo wyczekiwany czas, kiedy mogą oderwać się od swoich codziennych obowiązków, zerwać z rutyną oraz zregenerować fizycznie i psychicznie. Jednakże im lepsze wakacje, tym gorszy powrót do pracy.

Dla niektórych pierwsze dni bywają wyjątkowo trudne. Rozdrażnienie, spadek motywacji, uczucie przytłoczenia, a nawet odczuwanie wypalenia zawodowego – to tzw. syndrom pourlopowy. Jest to zjawisko powszechne, wzmagające się w okresie letnim. Pracodawcy powinni być go świadomi i wiedzieć jak wspomóc swoich podwładnych w walce ze stresem po powrocie z urlopu wypoczynkowego.

Syndrom pourlopowy – nie powinno się go bagatelizować

Syndrom pourlopowy (z ang. post-vacation blues) to zjawisko dotykające ludzi na całym świecie. W każdym zakątku globu pracownicy z utęsknieniem czekają na te kilka tygodni, które będą mogli spędzić na górskich wyprawach, opalaniu nad ciepłym morzem, czy też na kanapie przed telewizorem.

Każda forma wypoczynku jest dobra – pozytywnie wpływa na samopoczucie i siły witalne.

Dla niektórych jednak czas po powrocie do pracy jest na tyle stresujący, że energia zgromadzona w czasie wolnego ulatuje w jedną chwilę i przestępując próg zakładu pracy zaczynają odczuwać wyłącznie stres i apatię.

Mimo swojej powszechności stres pourlopowy nie jest jednostką chorobową. Nie powinno się jednak go bagatelizować.

Dla osób o słabszej odporności psychicznej tak duże napięcie nerwowe może przerodzić się w coś o wiele gorszego. Mowa tu nie tylko o spadku wydajności pracownika, ale również napadach lękowych, wypaleniu zawodowym czy depresji.

Są to przypadki skrajne, występujące niezwykle rzadko, jednakże cały czas realne. Dlatego też pracodawcy powinni umieć rozpoznawać objawy syndromu pourlopowego i wiedzieć jak im zaradzać.

Jak rozpoznać syndrom pourlopowy?

Oczywiście nie można wymagać od zwierzchników, aby bawili się w lekarzy psychiatrii i próbowali diagnozować podwładnych wracających z urlopu.

Mimo to niektóre objawy są widoczne na pierwszy rzut oka i nie jest trudno stwierdzić, który z pracowników radzi sobie całkiem dobrze z powrotem, a który nieco gorzej.

Do najczęstszych oznak pojawienia się syndromu pourlopowego należą:

• zmęczenie i ospałość;
• spadek koncentracji;
• uczucie przytłoczenia obowiązkami;
• drażliwość lub apatia;
• brak motywacji do pracy.

Zjawisko to może utrzymywać się od kilku dni do nawet kilku tygodni. W tym czasie pracodawcy powinni być bardziej wyrozumiali dla pracowników i próbować pomóc im powrócić do normalnego rytmu pracy.

Co utrudnia powrót do pracy po urlopie?

Zanim zastanowimy się w jaki sposób pracodawcy mogą walczyć z syndromem pourlopowym, warto odnotować jakie czynniki istniejące w zakładzie pracy pogarszają sytuację osób wracających z wolnego.

Wyeliminowanie tych zjawisk samo w sobie będzie już wielką pomocą dla pracowników.

Co najczęściej negatywnie wpływa na pracowników, którzy wracają do pracy po urlopie?

• Brak komunikacji i przygotowania do powrotu – przełożony nie przeprowadza rozmowy wdrożeniowej z pracownikiem, a jednocześnie wymaga spełnienia nowych, niejasnych, obowiązków;
• Brak zastępstwa na czas urlopu – po dwóch tygodniach urlopu pracownik wraca do biurka obłożonego stertą nowych spraw do załatwienia oraz przepełnioną skrzynką mailową;
• Oczekiwanie, że pracownik od razu nadrobi wszelkie zaległości i jednocześnie zacznie wykonywać nowe zadania;
• Brak czasu na spokojne uporządkowanie spraw rozpoczętych przed urlopem oraz niedostosowanie nowych zadań do realnych możliwości pracownika;
• Sztywny grafik lub brak możliwości pracy zdalnej po powrocie;
• Brak planowania kalendarza urlopów – wysłanie na urlop większości pracowników w okresach wysokiego natężenia pracy oraz brak rotacyjnego planowania urlopów.

W jaki sposób zapobiegać syndromowi pourlopowemu?

Syndrom pourlopowy działa niekorzystnie nie tylko na pracownika, ale również na całą firmę. Pracodawca zatrudniając daną osobę liczy, że ta będzie w pełni efektywna i zawsze gotowa do pracy.

Jednakże parcie wyłącznie do zwiększenia wydajności może w końcu się zemścić. Dobry lider wie, że czasami warto dać pracownikom nieco oddechu, aby po „odpoczynku” wrócili do pracy ze zdwojoną energią.

Przeciwdziałanie syndromowi pourlopowemu ma zatem również znaczenie z perspektywy organizacyjnej.

Poprawia atmosferę, zwiększa motywację do pracy oraz buduje lojalność pracowników do przełożonego. Jak zatem zadbać o miejsce pracy, aby zmniejszyć stres związany z powrotem z urlopu?

Powrót do pracy na 50% 

Wymaganie od pracowników, aby po urlopie pracowali „na pełnych obrotach”, nie jest dobrym pomysłem. Istnieje wówczas duże ryzyko, że jeszcze rozkojarzony pracownik popełni błąd, który może sporo kosztować – zarówno jeżeli chodzi o zdrowie, jak i pieniądze.

Pracownik powinien mieć czas na wdrożenie się w normalny rytm pracy, zapoznanie się z aktualną sytuacją zespołu oraz grafikiem zadań, a także uporządkowaniem swojego miejsca pracy i odpisaniem na wszystkie zaległe maile i smsy.

Planowanie urlopów i przekazywanie obowiązków 

Proces planowania urlopów nie jest tak prosty jak może się wydawać. Grafik urlopowy powinien być tak zorganizowany, aby każdy pracownik wybierający się na wakacje miał zastępstwo.

Zmniejszy to liczbę niezałatwionych lub opóźnianych spraw i pomaga uniknąć chaosu.

Przekazanie obowiązków nieobecnego pracownika konkretnej osobie pozwala przy tym płynnie kontynuować pracę, co zmniejsza stres pracownika po powrocie.

Elastyczne formy pracy 

Pomocne w walce ze stresem pourlopowym będzie wdrożenie elastycznej formy pracy przez pierwsze dni po powrocie z urlopu.

Umożliwienie płynnego przejścia z trybu wypoczynku do rytmu pracy zmniejszy stres i pozwoli szybciej wskoczyć na wysokie obroty.

Rozwiązaniem mogą być elastyczne godziny rozpoczęcia pracy, a także zezwolenie na pracę zdalną lub hybrydową. Te kilka dni nie „zburzy” firmy, a na pewno pomoże pracownikom.

Promowanie kultury work-life balance 

Pracodawca powinien traktować odpoczynek jako integralną część pracy. Nie oznacza to jedynie „tolerowania” prawa do urlopu wypoczynkowego zagwarantowanego przez Kodeks pracy.

Sprzyjanie kulturze work-life balance z całą pewnością zaowocuje w przyszłości i nie chodzi tu jedynie o walkę ze stresem pourlopowym, ale o ogólną atmosferę w zespole oraz energię jego członków do działania.

Pracodawca nie musi robić wiele, wystarczy, że jasno zakomunikuje, że urlop to prawo, a nie „przywilej” oraz wprowadzi zakaz kontaktowania się z pracownikami podczas ich urlopów.

Dzięki temu zwiększy się poziom regeneracji pracowników, a zmniejszy ich poziom stresu. Wypoczęty pracownik to lepszy pracownik.

Dobra komunikacja i wsparcie psychiczne 

Czasami „organizacyjne” dostosowanie miejsca pracy będzie niewystarczające.

Niektórzy pracownicy mogą potrzebować rozmowy. Empatyczne podejście przełożonego może wiele zmienić i zadecydować czy powrót pracownika będzie łagodny, czy stanie się źródłem stresu i frustracji.

Pracodawca powinien zatem poświęcić kilka minut na rozmowę z podwładnym. Kilka pytań, typu: „Jak minął urlop?”, „Jak się czujesz po powrocie?”,

„Czy potrzebujesz pomocy z nowymi zadaniami?” pokażą pracownikowi, że jest on częścią zespołu oraz może liczyć na pomoc przełożonego, gdyby coś było nie tak. Niby krótka rozmowa, a naprawdę może wiele zdziałać.

Artykuł przygotowany przez naszego specjalistę Radosława Pilarskiego